Quản trị con người: không hoàn hảo, chỉ cần tử tế và rõ ràng.

Tôi từng nghĩ quản trị con người là phải giỏi, phải cứng, phải có nguyên tắc thép. Càng làm lâu, tôi càng nhận ra mình đã nhầm ở đâu đó. Con người không phải là những con số trên bảng tính, cũng không phải là các ô trong sơ đồ tổ chức. Con người mang theo cảm xúc, hoàn cảnh, nỗi lo riêng và cả những giới hạn rất thật. Vì thế, quản trị con người – với tôi – dần trở về một điều giản dị hơn nhiều: không hoàn hảo, chỉ cần tử tế và rõ ràng.

Những ngày đầu làm doanh nghiệp, tôi hay mang tâm thế “mình phải làm cho đúng”. Đúng quy trình, đúng kế hoạch, đúng tiến độ. Khi ai đó làm sai, phản xạ đầu tiên của tôi là khó chịu. Tôi nghĩ rằng đã nói rồi, đã thống nhất rồi, sao vẫn làm khác? Nhưng rồi tôi nhận ra, cái “đã nói” của mình đôi khi chỉ tồn tại trong suy nghĩ của chính mình. Tôi hiểu, nhưng người khác chưa chắc đã hiểu giống tôi. Từ đó, tôi bắt đầu học lại cách nói cho rõ, và quan trọng hơn là nói với sự tôn trọng.

Con người không hoàn hảo. Nhân sự cũng vậy. Có người giỏi chuyên môn nhưng giao tiếp kém. Có người nhiệt tình nhưng thiếu kỷ luật. Có người làm tốt khi được động viên, nhưng dễ chùng xuống khi bị trách móc. Nếu cứ đòi hỏi ai cũng phải tròn trịa mọi mặt, có lẽ tôi sẽ luôn sống trong thất vọng. Khi chấp nhận sự không hoàn hảo ấy, tôi bớt cáu gắt hơn, bớt kỳ vọng vô lý hơn, và cũng bớt làm tổn thương người khác bằng những lời nói vô tình.

Tử tế trong quản trị không phải là chiều chuộng. Tử tế là hiểu rằng mỗi người đều đang cố gắng theo cách của họ, dù đôi khi cách ấy chưa đúng với mong muốn của mình. Tử tế là nói thẳng nhưng không nói nặng. Là góp ý để người khác tốt lên, chứ không phải để trút bực bội của bản thân. Có những lần tôi phải nhắc nhở, thậm chí phê bình, nhưng thay vì nói “anh làm tôi thất vọng”, tôi học cách nói “việc này chưa đạt, mình cùng xem lại để lần sau tốt hơn”. Chỉ thay đổi vài câu chữ, không khí đã khác đi rất nhiều.

Rõ ràng là điều còn lại, và đôi khi còn quan trọng hơn cả tử tế. Rõ ràng về vai trò, rõ ràng về trách nhiệm, rõ ràng về kỳ vọng. Tôi từng nghĩ rằng cứ làm lâu rồi sẽ tự hiểu nhau. Nhưng thực tế là, nếu không nói rõ từ đầu, hiểu lầm sẽ tích tụ từng chút một. Người thì nghĩ mình làm thế là đủ, người thì nghĩ người kia phải làm thêm. Đến khi có vấn đề, ai cũng thấy mình đúng, còn tập thể thì mệt mỏi.

Khi tôi bắt đầu dành thời gian để nói rõ hơn – dù mất thời gian hơn – mọi việc lại trôi chảy hơn. Rõ ràng không làm mối quan hệ khô cứng, ngược lại, nó tạo ra sự yên tâm. Người làm biết mình cần làm gì, làm đến đâu là đạt, sai ở đâu thì sửa. Người quản lý cũng bớt lo, bớt phải đoán, bớt phải kiểm soát quá sâu. Rõ ràng giúp mọi người làm việc với nhau như những người trưởng thành, chứ không phải trong tâm thế đề phòng.

Có một điều tôi học được sau nhiều va vấp: quản trị con người thực ra là quản trị chính mình trước. Khi tôi nóng nảy, đội ngũ cũng căng thẳng. Khi tôi thiếu nhất quán, mọi người lúng túng. Khi tôi nói một đằng làm một nẻo, niềm tin dần mất đi. Ngược lại, khi tôi bình tĩnh hơn, nói chậm lại, nghĩ kỹ hơn trước khi phản ứng, mọi thứ cũng dịu xuống. Người đứng đầu không cần hoàn hảo, nhưng cần đủ tỉnh táo để không đẩy cảm xúc cá nhân sang người khác.

Tôi cũng dần chấp nhận rằng không phải ai cũng sẽ đồng hành lâu dài. Có người đến để cùng mình đi một đoạn, rồi rẽ lối. Điều quan trọng là đoạn đường đó, hai bên đã đối xử với nhau tử tế và sòng phẳng. Không trách móc, không oán giận. Khi rõ ràng ngay từ đầu, lúc chia tay cũng nhẹ nhàng hơn. Mỗi người giữ được sự tôn trọng dành cho nhau, đó đã là một kết quả tốt.

Quản trị con người không có công thức chung. Mỗi tập thể, mỗi giai đoạn đều khác nhau. Nhưng nếu phải chọn một nguyên tắc để giữ lâu dài, tôi chọn tử tế và rõ ràng. Tử tế để con người cảm thấy được tôn trọng. Rõ ràng để công việc không bị cảm xúc chi phối. Hai điều ấy nghe thì đơn giản, nhưng để làm được, người quản trị phải học rất nhiều từ chính những lần mình làm chưa tốt.

Giờ đây, tôi không còn mong mình trở thành một người quản trị giỏi theo nghĩa hoàn hảo. Tôi chỉ mong mình là một người đủ điềm tĩnh, đủ chân thành, và đủ rõ ràng để những người xung quanh cảm thấy yên tâm khi làm việc cùng. Doanh nghiệp rồi sẽ lớn hay nhỏ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Nhưng nếu trong hành trình đó, con người đối xử với nhau bằng sự tử tế và minh bạch, tôi tin là mình đã đi đúng hướng.

Cường LV.