Sách Tam Quốc Diễn Nghĩa
Đọc Tam Quốc Diễn Nghĩa – học làm kinh doanh bằng cái đầu tỉnh táo và cái tâm đủ sâu
Tôi đọc Tam Quốc Diễn Nghĩa không phải để tìm những mưu kế cao siêu, càng không phải để học cách hơn thua bằng mọi giá. Tôi đọc nó khi đã trải qua đủ những va vấp trong kinh doanh, đủ những lần tin người rồi thất vọng, đủ những giai đoạn vừa làm chủ vừa loay hoay như người đi trong sương mù. Và có lẽ chính vì vậy, Tam Quốc đến với tôi không còn là một bộ tiểu thuyết lịch sử, mà giống như một cuốn sách quản trị viết bằng ngôn ngữ của thời loạn.
Điều đầu tiên đọng lại trong tôi sau khi gấp trang cuối cùng, là: trong Tam Quốc, không có ai hoàn toàn đúng, cũng không có ai hoàn toàn sai. Có người thắng một thời rồi thua cả đời, có người thua cả đời nhưng để lại danh tiếng nghìn năm. Kinh doanh cũng vậy. Không phải cứ tăng trưởng nhanh là bền, không phải cứ khôn ngoan là sẽ đi đường dài.
Lưu Bị cho tôi một bài học rất lớn về “chính danh” trong kinh doanh. Ông không phải người giỏi nhất, không giàu nhất, không mạnh nhất. Thậm chí, có những giai đoạn ông thất bại liên miên, phải nương nhờ hết người này đến người khác. Nhưng điều khiến người khác sẵn sàng theo ông, không phải là tiền hay quyền lực, mà là một niềm tin rất rõ ràng: đi theo Lưu Bị thì không bị bán đứng. Trong kinh doanh, tôi nhận ra, uy tín của người đứng đầu cũng như cái “chính danh” của doanh nghiệp. Khi thị trường thuận lợi, điều đó có vẻ không quá quan trọng. Nhưng khi khó khăn, khi dòng tiền căng, khi dự án trục trặc, người ta ở lại hay rời đi đều bắt đầu từ niềm tin vào người lãnh đạo.
Tào Tháo lại cho tôi một bài học khác, thực tế hơn, lạnh hơn nhưng rất cần thiết: muốn làm việc lớn, không thể chỉ dựa vào cảm xúc. Tào Tháo không ngại bị mang tiếng đa nghi, không ngại làm kẻ ác trong mắt thiên hạ, miễn là giữ được đại cục. Đọc đến đây, tôi tự soi lại mình trong kinh doanh. Có những quyết định rất khó, cắt một mối quan hệ, dừng một dự án, thay một người từng gắn bó lâu năm. Nếu nhìn bằng tình cảm, có thể day dứt rất lâu. Nhưng nếu nhìn bằng trách nhiệm với doanh nghiệp, với tập thể phía sau, đôi khi buộc phải lạnh. Tam Quốc nhắc tôi rằng: nhân từ không đồng nghĩa với mềm yếu, và cứng rắn không có nghĩa là vô tình, vấn đề là mình có biết vì điều gì mà cứng hay không.
Còn Gia Cát Lượng, có lẽ là nhân vật khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất. Ông thông minh, trung thành, tận tụy đến kiệt sức. Nhưng càng đọc kỹ, tôi càng thấy một điều rất đời: giỏi đến mấy mà ôm đồm quá nhiều, thì tổ chức vẫn yếu. Gia Cát Lượng gần như gánh cả Thục Hán trên vai, đến mức sau khi ông mất, bộ máy không còn người đủ tầm để tiếp nối. Điều này khiến tôi liên hệ trực tiếp đến việc làm doanh nghiệp. Nếu mọi quyết định đều phải qua mình, nếu mình không dám trao quyền, không xây được đội ngũ kế thừa, thì doanh nghiệp đó chỉ lớn bằng chính sức của người chủ. Tam Quốc dạy tôi rằng: lãnh đạo giỏi không phải là người làm thay tất cả, mà là người tạo ra những người có thể thay mình.
Một điều nữa tôi học được từ Tam Quốc, đó là: thời thế quan trọng không kém năng lực. Có những người rất tài nhưng sinh không đúng thời, có những người chỉ ở mức trung bình nhưng lại gặp đúng cơ hội. Trong kinh doanh cũng vậy. Thay vì trách bản thân hay trách thị trường, đôi khi cần chấp nhận rằng có những giai đoạn chỉ nên “giữ mình”, tích lũy lực, chờ thời. Không phải lúc nào cũng lao lên phía trước, bởi tiến sai thời điểm đôi khi còn nguy hiểm hơn là đứng yên.
Khép lại Tam Quốc Diễn Nghĩa, tôi không mang theo những mưu kế như “khổ nhục kế” hay “liên hoàn kế”. Thứ tôi mang theo là một sự tỉnh táo hơn khi nhìn người, một sự điềm tĩnh hơn khi ra quyết định, và một lời nhắc nhở nhẹ nhàng với chính mình: làm kinh doanh là làm việc lâu dài với con người, với lòng tin, với thời gian. Thắng một ván cờ thì dễ, nhưng đi trọn một cuộc chơi mới là điều khó.
Có lẽ vì vậy, Tam Quốc không phải là cuốn sách đọc một lần rồi thôi. Nó giống như một tấm gương, mỗi giai đoạn trong sự nghiệp, soi vào lại thấy một hình ảnh khác của chính mình. Và ở thời điểm này, điều tôi muốn học nhất từ Tam Quốc, không phải là thắng người khác, mà là không thua chính mình.
Cường LV.
